Pawłowski BHP PPOŻ – bezpieczeństwo i ochrona przeciwpożarowa

Instrukcje przeciwpożarowe w firmie – czy są obowiązkowe?

Czy w każdej firmie trzeba mieć instrukcję przeciwpożarową? W praktyce często chodzi o krótką instrukcję postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych. Nie należy jej mylić z obszerniejszą instrukcją bezpieczeństwa pożarowego (IBP). Wyjaśniamy, jakie są różnice, kto odpowiada za udostępnienie dokumentów i jak przygotować instrukcję przydatną w sytuacji zagrożenia.

Czy instrukcja postępowania na wypadek pożaru jest obowiązkowa?

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków oraz placów składowych i wiat, z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych, są zobowiązani do udostępnienia instrukcji postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych.

Oznacza to, że obowiązek nie zależy wyłącznie od liczby zatrudnionych osób. Należy ustalić, kto w konkretnym obiekcie realizuje obowiązki przeciwpożarowe, zwłaszcza gdy firma wynajmuje lokal. Podział zadań między właścicielem, zarządcą a użytkownikiem warto jednoznacznie określić w umowie i praktyce organizacyjnej.

Instrukcje przeciwpożarowe – zasady postępowania i alarmowania na wypadek pożaru
Instrukcja przeciwpożarowa powinna być zrozumiała i dostępna dla osób przebywających w obiekcie.

Co powinna zawierać instrukcja przeciwpożarowa?

Przepisy wymagają udostępnienia zasad postępowania na wypadek pożaru i numerów alarmowych. Aby instrukcja rzeczywiście pomagała, warto dostosować ją do budynku, sposobu użytkowania i lokalnej organizacji alarmowania.

  • Alarmowanie: komu zgłosić zagrożenie, jak wezwać służby i jakie informacje przekazać dyspozytorowi.
  • Bezpieczne zachowanie: przerwanie pracy, ostrzeżenie osób zagrożonych i niezwłoczne podjęcie ewakuacji zgodnie z warunkami obiektu.
  • Ewakuacja: wskazanie sposobu opuszczenia obiektu i miejsca zbiórki, jeśli zostało wyznaczone.
  • Działania gaśnicze: możliwość użycia podręcznego sprzętu tylko wtedy, gdy nie naraża to życia ani zdrowia i zapewniona jest droga odwrotu.
  • Kontakty: numery alarmowe oraz właściwe numery wewnętrzne, jeśli są stosowane.

Instrukcja nie powinna zachęcać pracowników do podejmowania ryzykownych działań ratowniczych. Priorytetem jest ostrzeżenie osób zagrożonych, wezwanie pomocy i bezpieczna ewakuacja.

Gdzie udostępnić instrukcję postępowania i alarmowania?

Istotne jest rzeczywiste udostępnienie instrukcji do korzystania. Wybór miejsca należy dopasować do warunków obiektu. W praktyce sprawdzają się widoczne lokalizacje w pobliżu wejść, ciągów komunikacyjnych, portierni i miejsc pracy. Dokument nie powinien być zasłonięty ani umieszczony wyłącznie w trudno dostępnej dokumentacji.

Nie ma jednego uniwersalnego wymogu, aby każda instrukcja miała czerwoną ramkę lub określony format. Liczą się czytelność, dostępność i prawidłowa treść. Warto okresowo sprawdzać aktualność telefonów kontaktowych oraz zgodność instrukcji z organizacją obiektu.

Instrukcja przeciwpożarowa a instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP)

CechaInstrukcja postępowania na wypadek pożaruInstrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP)
CelSzybkie wskazówki postępowania i alarmowaniaKompleksowa organizacja ochrony przeciwpożarowej obiektu
ZakresPostępowanie podczas pożaru i wykaz telefonów alarmowychM.in. warunki ochrony ppoż., ewakuacja, urządzenia, obowiązki i plany obiektu
ObowiązekCo do zasady dla wskazanych w przepisach budynków, placów składowych i wiatDla obiektów spełniających warunki określone w § 6 rozporządzenia, z przewidzianymi wyjątkami
AktualizacjaGdy zmieniają się dane lub sposób postępowaniaCo najmniej raz na 2 lata oraz po zmianach wpływających na warunki ochrony ppoż.

Jeśli chcesz sprawdzić, kiedy potrzebna jest pełna IBP, przeczytaj artykuł czy muszę mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?.

Czy instrukcja wystarczy, aby spełnić wymagania ppoż.?

Nie. Instrukcja to ważny element organizacyjny, ale nie zastępuje drożnych dróg ewakuacyjnych, prawidłowego oznakowania, właściwego wyposażenia i konserwacji urządzeń przeciwpożarowych ani przygotowania personelu do działania. Pracodawca powinien też uwzględnić obowiązki wynikające z Kodeksu pracy, w tym wyznaczenie pracowników do działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji, stosownie do art. 209¹.

Lista kontrolna dla pracodawcy i zarządcy

  1. Ustal, kto odpowiada za udostępnienie instrukcji w danym obiekcie.
  2. Sprawdź, czy instrukcja odpowiada rzeczywistemu układowi budynku i sposobowi alarmowania.
  3. Zweryfikuj numery alarmowe i kontakty wewnętrzne.
  4. Umieść instrukcję w miejscach, w których można z niej szybko skorzystać.
  5. Zapoznaj personel z zasadami alarmowania i ewakuacji.
  6. Ustal, czy dla obiektu wymagana jest również instrukcja bezpieczeństwa pożarowego.
  7. Sprawdzaj instrukcję po zmianach organizacyjnych i technicznych.

Podstawa prawna i praktyczne wskazówki

Podstawą jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w szczególności § 4 i § 6, a także właściwe przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej i Kodeksu pracy. Zastosowanie poszczególnych wymagań należy oceniać z uwzględnieniem funkcji obiektu i faktycznych warunków.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu dokumentacji, organizacji ewakuacji lub ocenie obowiązków, sprawdź nasze usługi BHP i ochrony przeciwpożarowej, stałą obsługę firm oraz poradnik o instrukcjach BHP.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy każda firma musi mieć instrukcję postępowania na wypadek pożaru?

Co do zasady właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, placu składowego albo wiaty ma obowiązek udostępnić instrukcję postępowania na wypadek pożaru wraz z numerami alarmowymi. Rozporządzenie przewiduje wyłączenie dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Czy instrukcja przeciwpożarowa i instrukcja bezpieczeństwa pożarowego to ten sam dokument?

Nie. Krótka instrukcja postępowania i alarmowania opisuje podstawowe działania podczas pożaru. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) jest szerszym dokumentem opracowywanym dla obiektów spełniających określone kryteria.

Gdzie umieścić instrukcję alarmowania na wypadek pożaru?

Należy udostępnić ją w sposób umożliwiający korzystanie osobom przebywającym w obiekcie. Praktycznie warto wybrać widoczne i łatwo dostępne miejsca, np. przy wejściach, ciągach komunikacyjnych lub stanowiskach pracy, z uwzględnieniem specyfiki obiektu.

Jakie numery alarmowe umieścić w instrukcji?

W instrukcji należy podać wykaz numerów alarmowych, w szczególności 112 i 998, oraz aktualne numery kontaktowe istotne dla organizacji alarmowania w danym obiekcie.

Czy sama instrukcja wystarczy do zapewnienia ochrony przeciwpożarowej?

Nie. Instrukcja jest jednym z elementów organizacji ochrony przeciwpożarowej. Konieczne są również odpowiednie warunki ewakuacji, utrzymanie urządzeń przeciwpożarowych, przekazanie pracownikom zasad postępowania i realizacja pozostałych obowiązków właściwych dla obiektu.